De andere rivier die door Nijmegen stroomt

Nijmegen is een stad van water. Iedereen kent de Waal, maar er stroomt nog een andere rivier door de oudste stad van Nederland. Een rivier van drank, die al tweeduizend jaar door de straten en kroegen van de stad spoelt. Van Romeinse wijn tot studentenbier, van geneeskrachtige elixers tot vrijdagavondborrels.

Romeinse soldaten aan de wijn

Lang voordat de eerste Vierdaagsewandelaars langstrokken, zaten Romeinse legionairs al aan de rand van het huidige Nijmegen te drinken. In de militaire nederzetting Ulpia Noviomagus werden enorme hoeveelheden wijn aangevoerd vanuit Gallië en Italië. Amforen die archeologen hebben opgegraven laten zien dat wijn standaardrantsoen was. Het diende als dorstlesser, medicijn en sociaal smeermiddel.

Middeleeuwse dorst

In de middeleeuwen werd bier het belangrijkste drankje. Water was vaak vervuild, dus bier drinken was veiliger. Niet het zware spul dat we nu kennen, maar dun bier dat zelfs kinderen kregen. In de kloosters rondom de stad brouwden monniken dag en nacht. Nijmegen had een bloeiende biermarkt, met bieren als Nijmeegs Kuitbier die weer in ere worden hersteld door lokale brouwers.

De stad kende talloze herbergen. Wie door de oude straten liep, rook hop, gist en houtvuur. De rivier van drank stroomde overal. Het was onderdeel van het dagelijkse leven en ook van de economie. Een kater had je, net als nu, maar de zorgen waren vaak praktischer. Voedsel, werk, veiligheid. Over verslaving werd nauwelijks gesproken.

De andere rivier die door Nijmegen stroomt

Van studentenkroeg tot dorpse stamtafel

In de negentiende en twintigste eeuw werd bier opnieuw populair, vooral door industrialisatie en nieuwe brouwtechnieken. Oude familiebrouwerijen zoals Heineken en Grolsch vonden hun weg naar Nijmegen en bepaalde cafés groeiden uit tot lokale legendes. Denk aan De Fuik, het piepkleine Café In de Blaauwe Hand of de talloze studentenkroegen op en rond de Grote Markt.

In die cafés ontwikkelde zich een drinkcultuur die nog steeds bestaat. Gezelligheid, vieren en weer vergeten. Het hoort bij de stad. De meeste inwoners kunnen er prima mee omgaan, maar er zijn altijd mensen die langzaam worden meegesleurd door die andere rivier. De verhalen hoor je pas als het misgaat.

Een nieuwe mix van problemen

De vraag is of het nu erger is dan vroeger. De context is totaal veranderd. Waar Romeinse soldaten en middeleeuwers vooral dronken uit praktische noodzaak, zien we nu dat drankgebruik vaak samengaat met iets anders. Vooral cocaïne. Nijmegen kent net als andere steden een groeiend aantal jongeren en volwassenen die alcohol combineren met drugs. Het zogenaamde functioneel gebruik om langer door te kunnen. Dat maakt de combinatie risicovoller dan vroeger. Wat begint met biertjes in de kroeg eindigt steeds vaker in een professionele afkickkliniek cocaïne…

Instellingen zoals THE YOUTURN zien de laatste jaren een stijging in mensen die niet alleen met drank worstelen, maar met meerdere middelen tegelijk. Het is geen geheim dat de combinatie van alcohol en cocaïne het risico op afhankelijkheid vergroot. Dat maakt de problemen van nu complexer dan die van de Romeinse tijd of de middeleeuwen. Toen was drank vooral drank. Nu is het onderdeel van een leefstijl, met hoge druk, prestatiedrang en sociale media die alles versterken.

Een stad met twee rivieren

Toch blijft Nijmegen een stad die haar eigen balans zoekt. De ene rivier is de Waal, rustig en onvermijdelijk. De andere stroomt door cafés, festivals, studentenhuizen en huiskamers. De drankcultuur hoort bij het DNA van de stad, maar er is meer bewustzijn dan ooit. Mensen praten opener, zoeken sneller hulp en weten dat een luxe afkickkliniek Nederland zoals THE YOUTURN bestaat als het echt uit de hand loopt.